Hınıs’ın Manevi Mimarları

Posted on Nisan 6, 2009. Filed under: Hınıs |

Şirin görünümlü bu tarihi ilçemiz; aynı zamanda Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinin ünlü şahsiyetlerine mekanlık eden türbeleri ve ziyaret yerleri ile de meşhurdur. Hazreti Peygamberin sakası (su taşıyıcısı) olan Seyyit Ömer Halil Hazretleri’nin  türbesi Hınıs’tadır.
Bu zat hazreti Osman döneminde İslam ordularıyla birlikte 615 yılında yani hicretten 29 sene sonra Hınıs’a gelmiştir. Sahabiden olduğu belirtilen bu zat’ın Abdurrahman Gazi Hazretleriyle birlikte Erzurum’a geldiği rivayet edilmektedir.
Türbenin yanındaki diğer kabir de bu zatın ağabeyisine aittir. Değişik kaynaklardan aktarılan rivayetlere göre; Sahabi Seyyid Ömer Halil Hazretleri’nin diğer  kardeşleri olan Karayazı İlçesi Göksu beldesine bağlı Köse Hasan köyünde yatan Bekir Baba; Pasinlerdeki Akbaba; Karaçoban ilçesi Kırımkaya’da yatan Güzel Baba ve yine Hınıs’da medfun Hazal Hatun’dur.

MÜBAREK CEVİZ AĞAÇLARI

Hazal Hatun Ziyaretgahı Karaköprü Yeşilova (Ovakozlu) köyünde Cevizlidere mahallindedir.
Kitabeleri bulunmayan iki kabrin boyu dört metredir. Hazal Hatun Seyyid Ömer Halil Hz.nin kızkardeşidir. İslam Orduları’na katılarak kardeşleriyle birlikte Erzurum’a gelmiştir. Prof. Dr. Zeki Başar‘ın “İçtimai, adetlerimiz, inançlarımız ve Erzurum İlindeki Ziyaret yerlerimiz” adlı eserinde Hazal Hatun’un vefat hikayesi şöyle anlatılır: Hazal Hatun kardeşi Seyyid Ömer Halil Hz.nin Erence Köyü yakınlarında şehid düştüğünü işitmiş, acı içerisinde bulunduğu dereden Erence tepesine doğru koşarken kendisine emri hak vaki olmuştur.
Tepeden aşağı düşerken saç telleri kuvvetli rüzgarın tesiriyle dereye doğru sürüklenmiş ve saç tellerinin tutunup kaldıkları yerlerde ceviz ağaçları peyda olmuştur. 200 kadar ceviz ağacı ve türbelerin bulunduğu yer ziyaretgahdır. Ağaçlar kutsal sayıldığından, burada yetişen cevizler yenilmez ve teberrük olarak saklanır. Ağaçların kuruyan dalları ve yapraklarına, felaket getirir anlayışı içinde dokunulmamaktadır. Bunlar yakılamaz da.
Hınıs’ın Bahçe Mahallesi’nde bulunan Mama Hatun ziyareti, ilçenin bir diğer mübarek mekanı sayılmaktadır. Türbe mağara içindedir.
Prof. Başar, bu türbeye özellikle boğmaca öksürüğüne yakalanan çocukların getirildiğini, çocuğu getiren annesinin çocuğu bir müddet kabir başında yalnız bırakıp sonra alıp gittiğini, bir adet kabilinden belirtmektedir. Hoca’nın tesbitlerine göre, ziyaretlerin Perşembe günü olanı makbul sayılmakta, ziyaretçilerce lohusa kadınların doğum sancıları çekmemesi için buradan bir parça toprak alarak, doğum yapacak kadına yedirilmektedir.
Hınıs’ın Yukarı Kayabaşı mahallesinde bulunan Şeyh Mehmet Türbesi de halkın önem verdiği ziyaret mekanlarından birisidir.
Bir başka ziyaretgah da ilçeye bağlı Kız Musa köyünde, köyün kuzey tarafına düşen basık bir tepenin üstünde  bir kök üstünde yetişen üç gövdeli ağaçtır. Yöre halkı buraya Tek Söğüt Ziyareti demektedir. Sara hastaları ve yüz felci geçirenlerin ziyaret ettiği bu ağaçtan dal kesmek, herhangi bir şekilde zarar vermek kötülük habercisi olarak sayılmaktadır.
Hınıs da, Gaziyani Rum‘un yani Alperen Gazi Dervişlerin 1071’den önce ziyaret ettikleri ve mamurlaştırdıkları bir ilçedir. Bu ilçenin de köy adlarına bakıldığında kurucuları hakkında yeterli bir fikir sahibi olunmaktadır. Ağveren, Alagöz, Ali Kır’ı, Derviş Ali, Hayran; Kalecik, Kara Ağaç (boy ismidir), Karabudak, Kara Molla, Kol Hisar, Ketenci, Kazancı (boy ismi) Kız Musa, Mir Seyyit, Molla Kulaç, Söğütlü, Sultanlı, Suvaran, Şehir Harabe (Mutluca), Şeyh Pir (Acar) Toprak Kale, Yelbiz (Yel Buz); Halil Çavuş Beldesine bağlı olan Ağ Gelin, Ağca Melik, Ağ(ar)maz (Çatak), Bey Ru (Bey yüzlü, yeni adı Esenli), Demirci, Divanı Hüseyin, Kızılca Ahmet, Molla A.Celil, Şahverdi, Toraman, Tandürek (Telli Tepe) Tirkeş (Erbeyli) isimleri bu kabildendir.

 

 


Yazının Tamamını Oku | Make a Comment ( None so far )

Recently on HINIS'IN SESİ…

Hınıs Tarihi

Posted on Nisan 6, 2009. Filed under: Hınıs |

Hınıs İlçesi

Posted on Nisan 6, 2009. Filed under: Hınıs |

Hınıs’ın Sesi

Posted on Nisan 6, 2009. Filed under: Uncategorized |

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.